Klasyfikacja chmur

mgła, chmury warstwowe (stratus), chmury pierzaste (cirrus), chmury kłębiaste (cumulus)
zobacz także: powstawanie chmur, chmura burzowa
znakomity atlas chmur znajdziesz pod tym adresem: www.wolkenatlas.de
więcej informacji o klasyfikacji chmur znajdziesz tutaj

Ze względu na wysokość na jakiej występują, chmury dzielimy na:

• Chmury niskie: (zazwyczaj występują poniżej 2,000 metrów) Chmury te składają się z kropelek wody, ale w chłodnym powietrzu mogą zawierać śnieg i kryształki lodu. Nazwy chmur niskich poprzedzane są prefiksem strato.
• Chmury średnie: (występują pomiędzy 2,000 a 7,000 metrów) Większość chmur średnich składa się z kropelek wody podczas lata lub mokrego śniegu w czasie zimy. Nazwy chmur średnich poprzedzane są prefiksem alto.
• Chmury wysokie: (występują powyżej 6,000 metrów) Składają się z kryształków lodu; wyglądają jak cienkie kosmyki, smużki. Nazwy chmur średnich poprzedzane są prefiksem cirro.  

Ponadto rozróżnia się cztery podstawowe typy chmur:

• mgła,
  
• chmury warstwowe (stratus),
  
• chmury pierzaste (cirrus),
  
• chmury kłębiaste (cumulus).
  

Mgła 

Mgła powstaje tuż przy gruncie w wyniku kondensacji pary wodnej do malutkich kropelek wody zawieszonych w powietrzu. Można by powiedzieć, że mgła to chmura dotykająca swoją podstawą powierzchni terenu. Mgła występuje zazwyczaj przy pięknej pogodzie, ale zmniejszona widoczność jaką powoduje może doprowadzić do zamykania portów lotniczych i innych niedogodności komunikacyjnych. Wiele procesów może doprowadzić do powstania mgły, ale podstawowym czynnikiem jest tu stan nasycenia powietrza. Powietrze nasycone powstaje na dwa możliwe sposoby: albo przez schłodzenie go do temperatury jego punktu rosy, albo przez "doparowanie" wody, przez co zawartość pary wodnej wzrasta.

Rodzaje mgieł:

• mgła adwekcyjna (napływowa) - kiedy wieczorem pada deszcz, nasiąknięta ziemia w połączeniu z napływem chłodnego powietrza w nocy często powoduje powstanie mgły adwekcyjnej,
• mgła opadowa - ten rodzaj mgły często powstaje poniżej chmur opadowych. Kiedy woda spada w suchsze powietrze poniżej chmury, kropelki wody odparowują lub kryształki lodu ulegają sublimacji do pary wodnej. Para wodna zwiększa wilgotność powietrza podnosząc temperaturę punktu rosy i jednocześnie chłodzi powietrze w związku z ciepłem utajonym potrzebnym do zamiany wody lub lodu w parę. Ten właśnie proces prowadzi do przesycenia powietrza i formowania się mgły,
• mgła radiacyjna,
• mgła lodowa.

Chmury warstwowe stratus 

Chmura warstwowa najczęściej występuje jako jednolita warstwa chmur pokrywających całe niebo. Powstają zazwyczaj gdy słabe prądy unoszą cienką warstwę powietrza na wysokość, na której dochodzi do kondensacji. Chmury warstwowe czasami wyglądają jak warstwa mgły, która nigdy nie sięgnie powierzchni ziemi. Istotnie, mgła która uniesiona zostanie powyżej powierzchni ziemi tworzy warstwę niskich chmur stratus. Duże opady są rzadkością z racji bardzo słaby prądów pionowych powietrza, ale może wystąpić mżawka.

Odmiany chmur warstwowych:

• chmura pierzasto-warstwowa (cirrostratus) - biaława zasłona chmur, pokrywająca całe niebo, tworzy się powyżej 6 km.
• Chmury te są na tyle cienkie, że można przez nie zobaczyć słońce czy księżyc. Czasami są tak cienkie, że jedyną oznaką ich obecności na niebie jest zjawisko hala wokół słońca czy księżyca. Kryształki lodu w cirrostratusach zaginają promienie słońca (księżyca), a to objawia się właśnie zjawiskiem hala. Chmury te czasami zapowiadają opady mające nastąpić w ciągu 24 h, szczególnie jeśli występują po nich chmury średnie.
  
  
   

• chmura warstwowa średnia (altostratus) - dość gęsta warstwa chmur znajdujących się na wysokości 2,5 - 6 km, szara lub niebiesko-szara.
  
• Chmury te rozciągają się nad powierzchnią rzędu setek km kw. Słońce może być widoczne w postaci przyćmionego dysku. Chmury te nie przepuszczają wystarczającej ilości światła przez co na ziemi nie ma zjawiska cienia. Występuje tu zazwyczaj opad ciągły.
• 
  
•  
•  
• 
   
• chmura warstwowo-deszczowa (nimbostartus) - te ciemnoszare chmury powstają na wysokości poniżej 2 km.
  
  Prawie zawsze dają ciągły ale słaby lub umiarkowany opad deszczu bądź śniegu trwający od kilku do nawet kilkunastu godzin. Słońce i księżyc są niewidoczne. Chmury te powstają w atmosferze stabilnej, kiedy ciepłe i mokre powietrze "przejmuje" chłodniejsze. Widzialność poniżej tej chmury jest mała, gdyż często towarzyszy jej mgła lub postrzępione obłoki (stratus fractus) u jej podstawy.
  
  
  
   
• chmura kłębiasto-warstwowa (stratocumulus) - warstwa chmur niskich (do wysokości 2,5 km), ciemnych, o wyraźnie kłębiastej budowie z nieco jaśniejszymi przerwami.
  
  
  Rzadko dają opady, a przerwy między chmurami wskazują miejsce, w których powietrze opada (a nie wnosi się tworząc kłęby).
  
  
  
  
  
   

Chmury pierzaste cirrus

Chmury pierzaste występują na dużych wysokościach; składa się z bardzo drobnych rzadko rozrzuconych igiełek lodu, mających włóknisty wygląd i delikatny jedwabisty połysk. Powstają dzięki silnym zachodnim wiatrom w wyższych warstwach atmosfery, dlatego też chmury te przemieszczają się zazwyczaj z zachodu na wschód i zapowiadają pogodę. Kryształki lodu powstają gdy para wodna ulega resublimacji (przechodzi w lód), a ich "skąpa" budowa objawia się za sprawą małej ilości pary wodnej na takich wysokościach.

Odmiany chmur pierzastych:

• chmura pierzasto-warstwowa (cirrostratus),
• chmura pierzasto-kłębiasta, baranki (cirrocumulus) - wysoko znajdująca się chmura (6-12 km) składająca się z białych niemal przeźroczystych kłębów.
  
  
  Kiedy kłęby te układają się w rzędy odróżnia je to od cirrusów czy cirrostratusów. Chmury te raczej rzadko pokrywają całe niebo - występują jako odosobnione kłęby.

Chmury kłębiaste cumulus

Chmury te występują w postaci kłębów o wyraźnie ciemniejszej podstawie. Chmury kłębiaste niezbyt rozbudowane pionowo to cumulus humilis czyli cumulus pięknej pogody. Cumulusy zazwyczaj występują właśnie podczas pięknej pogody. Jednak, kiedy atmosfera jest niestabilna i powstają bardzo silne prądy wstępujące cumulusy rosną w silnie wypiętrzone cumulus congestus. Jeśli atmosfera jest wystarczająco niestabilna powstaje chmura kłębiasto-deszczowa (cumulonimbus) znana jako chmura burzowa. Taka chmura może "urosnąć" nawet do wysokości 15 km.

Odmiany chmur kłębiastych:

• chmura kłębiasta średnia (altocumulus) - kłębiasta chmura z ciemnymi cieniami powstała z rozpadu chmury warstwowej średniej.
  
  Czasami występują jako skręcone fale. Część chmury jest zazwyczaj ciemniejsza od reszty i to pozwala odróżnić ją od cirrocumulusów. Pojawienie się chmur kłębiastych średnich w ciepły, parny i słoneczny ranek, często zapowiada wystąpienie popołudniowych burz z piorunami.
• 
  
• 
  
  
  
   
• mammatus - te workowate chmury występują poniżej podstawy chmury burzowej (cumulonimbus), gdzie chłodne powietrze opada w cieplejsze poniżej chmury. Wyglądają raczej złowieszczo, ale w rzeczywistości oznaczają słabnięcie chmury burzowej.
• chmura kłębiasto-warstwowa (stratocumulus),
• chmura kłębiasto-deszczowa (cumulonimbus) znana jako chmura burzowa.
  
• Chmura bardzo silnie rozbudowana pionowo o porwanej podstawie, spiętrzona na podobieństwo gór czy też wież, tworząca niekiedy u góry znacznie rozszerzoną część, nazwaną kowadłem. W chmurze burzowej przeważnie zachodzą wyładowania elektryczne (pioruny), nierzadko spada z niej grad, wtedy chmura wyróżnia się szczególnie ciemnym odcieniem.