Wiatry
W atmosferze występuje kilka rodzajów ruchów powietrza (wiatr to
postępowy ruch powietrza). Do najczęściej wymienianych przez meteorologów
można zaliczyć:
- poziomy,
- pionowy konwekcyjny, cykloniczny i antycykloniczny,
- pionowy ślizgowy (wślizgowy i ześlizgowy) wzdłuż zboczy górskich i
powierzchni frontalnych,
- falowy.
Wiatry można dodatkowo podzielić na te występujące przy powierzchni ziemi i te
wiejące w wyższych warstwach atmosfery.
Podstawowy wpływ na powstawanie wiatru wywiera różnica ciśnień w poziomie
przy powierzchni ziemi. Mianowicie powietrze przemieszczając się z obszaru o wyższym
ciśnieniu w kierunku obszaru o niższym ciśnieniu powoduje poziomy ruch powietrza
zwany wiatrem. Im większa jest różnica ciśnień między tymi obszarami tym silniejszy
jest ruch powietrza. Ponadto odległość pomiędzy obszarem wysokiego i niskiego ciśnienia
ma wpływ na siłę wiatru. W meteorologii stosunek przyrostu ciśnienia do przyrostu
odległości nosi miano gradientu barycznego, a siła inicjująca ruch powietrza to siła
gradientu barycznego.
Ruch powietrza, który nie podlega tej teorii (tzn. nie powstaje w wyniku różnicy
ciśnień) to szkwał - nagłe i silne uderzenie powietrza
wywołane procesami zachodzącymi podczas burzy.
Siła Coriolisa zmienia jednak kierunek wiatru.
I tak w niżu powietrze przemieszczając się od jego brzegu (wyższe ciśnienie) do jego
centrum (niższe ciśnienie) zostaje skręcone w lewą stronę na naszej półkuli
(przeciwnie do ruchu wskazówek zegara), zaś w wyżu powietrze przemieszczające
się od jego centrum (wyższe ciśnienie) do jego brzegu (niższe ciśnienie) zostaje
skręcone w prawą stronę na naszej półkuli (zgodnie z ruchem wskazówek
zegara).
Dodatkowo powierzchnia ziemi wywiera siłę tarcia na powietrze przemieszczające
się tuż nad nią powodując, że wiatr słabnie i zmienia kierunek. Różnice w
rzeźbie terenu bezpośrednio wpływają na wielkość siły tarcia. Na przykład powierzchnia
oceanu jest płaska i to nie powoduje żadnych zawirowań powietrza, w przeciwieństwie
do terenów górzystych czy lasów, które spowalniają ruch
powietrza i/lub zmieniają jego kierunek.
Im wyżej tym ukształtowanie terenu ma coraz mniejszy wpływ na wiatr, aż do momentu
kiedy siła tarcia zanika - wiatr jest stateczny. Poziom ten to górna granica
warstwy granicznej. Jej wysokość zależy od rzeźby
terenu, siły wiatru i pionowego rozkładu temperatury, ponadto zależy ona od pory
dnia i pory roku.
|
